![]() |
| So many books, so little time. "When I get a little money I buy books; and if any is left I buy food and clothes." Desiderius Erasmus |
12/03/2012
Unread
12/02/2012
Pamiyabe 12 Writers Fellowship
Since I have exported all my multiply files, I am re-uploading these precious photos. Pamiyabe 12 will always be special to me.
![]() |
| Backdrop |
![]() |
| Jericho and Carlo. Carlo, like me is one of the Panelist's Choice. |
![]() |
| Keith,Sai, and |
![]() |
| Another Panelist Choice. |
![]() |
| Other Fellows |
![]() |
| Panelists Nerissa Del Carmen Guevarra, and Erlinda Mendoza. |
![]() |
| Palanca Multi-Awardee Gelacio Guillermo, author Eros Atalia, and Scriptwriter Jerry Gracio. |
![]() |
| Pamiyabe 12 Project Head Jayvee. |
![]() |
| Panelist Ralph Galan. |
![]() |
| Angelite Technical Adviser, NUJP Pampanga Vice-President Fred Villareal. |
![]() |
| The Hosts. |
3/28/2012
Noong nakaraang dekada
Dati, tamad na tamad akong magbasa. Maliban sa Ibong Adarna, Florante at Laura, Noli Me Tangere, at El Filibusterismo at laksa-laksang "required" readings noong high school, hindi na ako nagbabasa ng iba pa. Wala na akong alam bukod sa mga awtor na nirerequire ni titser. Itong Dekada '70 ni Lualhati Bautista ang unang nobelang natapos ko nang buo; yung hindi ko dadayain ang sarili ko na lagpasan ang ibang pahina. Ang sarap palang magbasa. At mula noon, hindi na ako tumigil sa pagbabasa.
3/21/2012
The 'Humble Toy' Story
Tuesday, I woke up late because I do not need to rush myself. "I'll be off to school by lunch." I sighed. As I exit our yard I saw my father's tricycle, (it was a motorcycle with a sidecar, for foreign readers, in any case). Dust, cobwebs, and dried leaves from a nearby Narra tree are scattered in its couch. No one ever dared to clean it. Sort of. I couldn't remember the last time I drove that. Maybe it was 2010, oh, two years ago. Perhaps because my two elder brothers have their own motorcycles too, and maybe because I do not own a licence.
I waited for the bus for about fifteen minutes. I was giving a watch to it. But before the bus came, Mama went home for lunch. I am disturbed by that idea. Mother does not go home for lunch since my father has died in 2008. But today was different. She arrived with three men. Two of them are familiar to me. They are engaged in a tricycle buy-and-sell business. The other one must be the prospective client. Mother has pronounced weeks ago that she has this plan of selling father's tricycle. "No one uses it anyway." She said. Nobody in the family replied during that dinner.
It was a 1993 Honda TMX 155 Model, equipped with a Stainless Steel sidecar, which is kinda rare today. The motor costs P90,ooo; sidecar is P30,000. Imagine that value in 1993. Father was very careful with his humble toy. He would get angry if his sons would sit on its fuel tank. He doesn't want us to dent it, or damage it in any way. He succeed but not with the discoloration of its stickers which is inevitable --- I presume.
1/22/2012
Pamiyabe 12
So here it is, me as a fellow on Pamiyabe 12. This is another opportunity to learn. Define thankful.
1/13/2012
On being a Journalist
Ed Lingao: I like to think that journalists should read more than they write, listen more than they talk, think more than they speak, and sometimes, cry more than they would like to admit. After all, journalism is about learning, more than anything. That is why we talk to people, observe, probe, unearth, research.
We are the ultimate students, learning on everyone else's time, intruding into other people's lives, and getting paid for it in the process. At the same time, some of us get famous too, and run for public office. And we are the ultimate teachers. We wield the power of mass media, we command the airwaves. If it's in the media, it must be true.
Politicians claim to love us, and the public wants to elect us. Sometimes, maybe too many times, it gets to our head, and we believe our own propaganda. So what do we make of journalists who write but do not read, talk but do not listen, and still have the gumption or the nerve to try to mold public opinion on current events?
1/10/2012
Thanksgiving
10 Jan 2012 2:38 AM
Bathala, salamat po sa biyaya na sa tuwing magigising ako ng ganitong oras at nagugutom, may pagkain pa rin sa ref.
- Carl
12/30/2011
Kabanata 3: Sa Koridor
Nakita kita sa koridor.
Malayo pa lang, alam ko na na ikaw 'yun.
Para bang anino sa kalagitnaan ng gabi.
Mag-isa ka.
Naglalakad papalapit sa akin.
Magsasalubong tayo.
Bumilis ang tibok ng puso ko.
Mas narinig ko ang pagdaloy ng dugo sa bawat ugat sa aking buong katawan.
Panay ang dampi mo sa iyong mukha.
12/29/2011
Tsaa at Kamalian
Wala na naman akong nagawang tama ngayong araw. Puro kamalian. Namumuro na ako. Lagi akong taya. Laging talunan.
Kailangan kong mag-isip. Nasasayang ang panahon sa paggawa ng mali. Nauubos ang pagkakataon.
Uminom ako ng tsaa.
Mainit. Mapait. Nakakapagpagising ng damdamin. Pinapagaan nito ang aking dungan.
Napagtanto ko na may kabuluhan ang buhay --- kalakip na ang paggawa ng mali at pagiging talunan.
Bukas gagawa uli ako ng mga mali. Pipilitin kong gumawa kahit, kamalian.
Marahil mas mabuti na iyon kesa sa gumawa ng wala.
12/21/2011
Nadurog Ang Puso Ko
Disyembre 18, 2011
3:31 p.m., Balintawak
Sumakay ka. Binigyan ng tingin, hanggang sa humulagpos ka patungo sa likuran ng bus. Pumanaog muli ang sasakyan, doon kasama na kita. Tinahak natin ang NLEX. Wala akong katabi sa upuan. Wala akong kasama sa paglalakbay.
3:40 p.m., Camachile
Inaaliw ko na lamang ang aking sarili. Empty batt na ang cellphone ko, kaya hindi na ako makakapagpatugtog ng mga tracks ng The Beatles. Ayaw ko pa rin namang basahin ang libro ni Chuck Palahniuk na dala ko. Ayaw kong magmukhang intelektwal sa loob ng bus. Sa malamig, at matamlay na atmospera ng bus.
4:01 p.m. NLEX-Bocaue
Umusod ako bahagya papalapit sa bintana. Sa center island ng NLEX, naaliw ako sa mga damong sumasayaw sa hangin na dulot ng matulin na Five Star Bus sa unahan natin. Parang alun-alon lang sa dagat --- gumagalaw, sumasayaw, naglalakbay. Pareho silang may pinatutunguhan. Parehong nakikibaka sa panahon.
4:27 p.m., Mabalacat
3:31 p.m., Balintawak
Sumakay ka. Binigyan ng tingin, hanggang sa humulagpos ka patungo sa likuran ng bus. Pumanaog muli ang sasakyan, doon kasama na kita. Tinahak natin ang NLEX. Wala akong katabi sa upuan. Wala akong kasama sa paglalakbay.
3:40 p.m., Camachile
Inaaliw ko na lamang ang aking sarili. Empty batt na ang cellphone ko, kaya hindi na ako makakapagpatugtog ng mga tracks ng The Beatles. Ayaw ko pa rin namang basahin ang libro ni Chuck Palahniuk na dala ko. Ayaw kong magmukhang intelektwal sa loob ng bus. Sa malamig, at matamlay na atmospera ng bus.
4:01 p.m. NLEX-Bocaue
Umusod ako bahagya papalapit sa bintana. Sa center island ng NLEX, naaliw ako sa mga damong sumasayaw sa hangin na dulot ng matulin na Five Star Bus sa unahan natin. Parang alun-alon lang sa dagat --- gumagalaw, sumasayaw, naglalakbay. Pareho silang may pinatutunguhan. Parehong nakikibaka sa panahon.
4:27 p.m., Mabalacat
12/05/2011
Kabanata 2: Maikling Kwento
Ito marahil ang sequel ng kwentong ayaw ko pang tapusin.
Puso ang Lumikha ng Kaguluhang ito
Disyembre 5, 2011 (7:13:19 p.m.)
Caloy: Bakit ka umiiyak kanina?
Ikaw: Cnu ngsbi?
Caloy: Nakita kita. Lalapitan sana kita. Papunta ka sa mga kaklase mo. Anong nangyari?
Ikaw: Gsto nga dn kta pntahan nun kso d kta nkta.
Caloy: Dahil ba yan sa %^&*$ %&@$? Pinagalitan ka ni @#$!?
Ikaw: Hnd. Pinahiya ako ni *^!&%$*@.
Caloy: Bakit naman? Bakit niya nagawa iyon sa iyo? Grabe naman siya.
Ikaw: .........
Caloy: Anyway, kung di mo kaya magkuwento, ayus lang. Basta you can talk to me, always, anytime.
Ikaw: ........
*End of the story*
12/04/2011
Ibong Adarna and the Chronicles of Memories
They were waving at me as I continue my walking. They smiled, like it was the best smiles I have ever seen from them. It was so vivid that I almost imagined that dream was real. But I just don't know if those were of hello's or goodbye's.
I dreamed of walking last night. In a lengthy, and straight road I found myself wandering through the course of it. Along with it, I found the memories of the past, imparting the people by the roadside who came and went away in my life.
I was eleven when I entered high school. And high school introduced me the concept of 'jungle' in the pool of human beings. It was, and will always be.
One of the most memorable memories I had in high school is the "Ibong Adarna". We had the play of it for our Filipino subject. There are 40 students in the class, and 28 of it were girls. We belong to the Special Science Class where the scarcity of males is very prominent. If that is so, I do not know why. The story needs at least four male characters to be ran on a sensible storyline. But our group had only three. So the one very lucky girl in our group played the role of Don Fernando, the father. I played the role of Don Diego, the second son, like the 'middle' sibling in real life. Gerard Jake played the role of the youngest don, Juan and James Al as Pedro.
I dreamed of walking last night. In a lengthy, and straight road I found myself wandering through the course of it. Along with it, I found the memories of the past, imparting the people by the roadside who came and went away in my life.
I was eleven when I entered high school. And high school introduced me the concept of 'jungle' in the pool of human beings. It was, and will always be.
![]() |
| The Chronicles of Berbanya. Like graphite on paper, some memories do fade. |
One of the most memorable memories I had in high school is the "Ibong Adarna". We had the play of it for our Filipino subject. There are 40 students in the class, and 28 of it were girls. We belong to the Special Science Class where the scarcity of males is very prominent. If that is so, I do not know why. The story needs at least four male characters to be ran on a sensible storyline. But our group had only three. So the one very lucky girl in our group played the role of Don Fernando, the father. I played the role of Don Diego, the second son, like the 'middle' sibling in real life. Gerard Jake played the role of the youngest don, Juan and James Al as Pedro.
12/02/2011
For a Cup of Coffee
A lady pretending to be a courtier tried to save her 'servant' in the latter-day France, an old man who is unscrupulous and was chained, and doomed to be sold in America as a slave and approached the coachman for the release. "I wish to address the issue of this gentleman. He is my servant and I am here to pay the debt against him." said she.
"You're too late, he's paid for." retorted the man.
"I can pay you 20 gold francs." the lady insisted.
But the coachman seemed to ignore the lady. Never giving up hope, the lady grabbed the donkey's sheaf and said "I demand you release him at once or I shall take this matter to the King."
"The King is the one that sold him." said he. The coachman was right. The slave is now the property of foreign land who bought him.
The woman denounced that 'he' is not property at all, and that it is ill-mannered to chain people like chattel. For the nth time, the lady demanded the release for the old man. But the coachman, which also happened to be the 'middle-man' in layman's term harangued her, "Get out of my way!".
12/01/2011
Thanks, again
![]() |
| Philippine Blog Awards 2011 |
For the second time around, thank you, thanks Kuya Andrew for the nomination. Now, at least this year, I didn't do it for myself.
To some friends, who kept on visiting this blog these past months, I have tried so many times to close this blog, yet here I am again, and there you are, again, dudes and dudettes.
To all other visitors, thank you for reading, even most of the time your presence are not that appreciable. Magparamdam lang kayo.
11/30/2011
I Held Her Breasts*
On a windy night of December, when the moon shines like a sun, I was walking, holding a pail when I saw her, I saw her standing near the tree. I ran towards her, but she was trying to move away.
I grabbed her, but she resisted. I struggled for her, and now she is in my arms.
I asked her to come with me. But she didn't oblige. I have no other option, she's resisting, so I immured her.
After a while, I caught myself thinking of doing it with her. I am excited. And I have been very aggressive with her. But what can I do? She is the most full-grown, and most matured.
I couldn't wait any longer. And the most-awaited moment is now only a grasp away. I let her lie, in the stalks but just like before, she is again resisting. Sure. I can manage to do it while both of us are standing. I just need to bend a little so that I can obtain the best position.
11/28/2011
Ayos lang naman
X: O kamusta Diliman?
Y: Ayos lang.
X: Musta ang grades?
Y: Ayos lang. Mayroong uno, 1.5, 1.75, at dos. Dos ako sa English eh.
X: Ok lang 'yan. Musta Krus na Ligas?
Y: Ayos lang din. Kung no lang yung dati na nakita mo.
X: Eh yung mga kasama mo sa kwarto? Di ba apat kayo?
Y: Oo. Hindi naman umuuwi yung bumbero dun e. Tamabakan niya lang ng gamit.
X: E yung isa sa Engineering?
Y: Yung taga-Mandaluyong?
X: Oo yata? Siya ba yun?
Y: Di ko masyadong nakakausap. Salungat ang schedule namin.
X: Eh sinu-sino kausap mo dun?
Y: Wala.
X: Ano ba yan? Nakatira ka ba talaga dun? E yung isa yung naabutan ko dun noong summer?
Y: Ah yung Law student?
X: Oo yun!
Y: Gabi pasok nun. Tapos madaling araw uuwi. Nagba-blog yata. Tapos tulog buong araw.
X: E di napapanis laway mo dun?
Y: Ayos lang. Nakakapag-aral naman ako eh.
X: E sina Kuya Francis at Ate Doris? Hindi ka kinakausap?
Y: Bihira lang naman at kapag nagbabayad lang ako ng upa.
X: Eh yung mga anak nila di ka nakikipaglaro?
Y: Hindi. Anong lalaruin namin? Pero alam mo an cool ng mga pangalan nila. Si Dudoy yung lalaki.
X: Ah yung panganay na lalaki?
Y: Hindi. Siya yung bunso. Si Dudut ang panganay.
X: Haha. Cool name. Eh anong pangalan ng babae?
Y: Si Duday.
X: Hahaha. Eh ano bang palayaw ni Kuya Francis? Di naman 'D' ah.
Y: Malay ko. Siguro dahil 'Doris' yung nanay.
X: Oh ano namang pinag-uusapan niyo ni Dudoy?
Y: Ayos lang.
X: Musta ang grades?
Y: Ayos lang. Mayroong uno, 1.5, 1.75, at dos. Dos ako sa English eh.
X: Ok lang 'yan. Musta Krus na Ligas?
Y: Ayos lang din. Kung no lang yung dati na nakita mo.
X: Eh yung mga kasama mo sa kwarto? Di ba apat kayo?
Y: Oo. Hindi naman umuuwi yung bumbero dun e. Tamabakan niya lang ng gamit.
X: E yung isa sa Engineering?
Y: Yung taga-Mandaluyong?
X: Oo yata? Siya ba yun?
Y: Di ko masyadong nakakausap. Salungat ang schedule namin.
X: Eh sinu-sino kausap mo dun?
Y: Wala.
X: Ano ba yan? Nakatira ka ba talaga dun? E yung isa yung naabutan ko dun noong summer?
Y: Ah yung Law student?
X: Oo yun!
Y: Gabi pasok nun. Tapos madaling araw uuwi. Nagba-blog yata. Tapos tulog buong araw.
X: E di napapanis laway mo dun?
Y: Ayos lang. Nakakapag-aral naman ako eh.
X: E sina Kuya Francis at Ate Doris? Hindi ka kinakausap?
Y: Bihira lang naman at kapag nagbabayad lang ako ng upa.
X: Eh yung mga anak nila di ka nakikipaglaro?
Y: Hindi. Anong lalaruin namin? Pero alam mo an cool ng mga pangalan nila. Si Dudoy yung lalaki.
X: Ah yung panganay na lalaki?
Y: Hindi. Siya yung bunso. Si Dudut ang panganay.
X: Haha. Cool name. Eh anong pangalan ng babae?
Y: Si Duday.
X: Hahaha. Eh ano bang palayaw ni Kuya Francis? Di naman 'D' ah.
Y: Malay ko. Siguro dahil 'Doris' yung nanay.
X: Oh ano namang pinag-uusapan niyo ni Dudoy?
11/26/2011
'Endangered' Soon
With the ever-advancing technology, nothing could more impossible. It keeps on expanding, (like the universe) and thereby continue to efface some old things and traditions, including the good ones.
E-books are making their way into the market (the equivalent of conventional printed books) in the West and soon to hit the Asia in a larger scale when more people will be baited to purchase electronic devices that support E-books.
I don't blame Steve Jobs, but this sad thing sucks. Compared to US, Philippines is not that much of a reading nation because:
1. Books here are considered luxury because poverty is myopic.
2. Government does not tax imported books which kills the potential of local and budding writers because there is a tight competition in the market (that's another issue).
3. And kids are taught that everything is in TV.
In the country, for a book to be regarded as a bookseller it must have sold 2,ooo copies (at least). Or ask Jessica Zafra for an update for the figure.
Photos of bookstores closing down because nobody wants them anymore breaks my heart. And this is not the right way to save trees.
E-books are making their way into the market (the equivalent of conventional printed books) in the West and soon to hit the Asia in a larger scale when more people will be baited to purchase electronic devices that support E-books.
The Diamond Sutra, a Buddhist Holy text (868 AD), found in a cave in Dunhuang, NW China in 1907 is the earliest printed book to bear a date.Now that printed books become less popular, bookstores (one of my dream business) are now forced down to close (because they can do nothing easy).
I don't blame Steve Jobs, but this sad thing sucks. Compared to US, Philippines is not that much of a reading nation because:
1. Books here are considered luxury because poverty is myopic.
2. Government does not tax imported books which kills the potential of local and budding writers because there is a tight competition in the market (that's another issue).
3. And kids are taught that everything is in TV.
In the country, for a book to be regarded as a bookseller it must have sold 2,ooo copies (at least). Or ask Jessica Zafra for an update for the figure.
Photos of bookstores closing down because nobody wants them anymore breaks my heart. And this is not the right way to save trees.
11/24/2011
Hilariously Stupid Barangay Blotters
BARANGAY
BLOTTER
Compiled by Carlo H. Andrion
The following are real excerpts (including punctuations, grammatical errors, capitalizations. and phrasing) from the Barangay Blotter of a Barangay somewhere in Luzon, Philippines. A blotter is a logbook containing the narrative reports of crimes, and accidents happened or just simply any libelous statements made that are reported to the barangay authorities. A blotter is somehow an acceptable legal basis on trial courts with respect to the affidavits reported and written by either the complainants or respondents.
The editor has compiled these blotters for entertainment purposes only. The editor now owns the original manuscript of this blotter and is by far not intended for public reading. Names, location, plate numbers of vehicles, entities involved or any other relevant information were changed to protect their real identity. Read and learn through the mistakes of others.
1. “Mr. Pedro Pedra coordinated on Barangay Secretary. Was told me dat confile a blotter. Purposes he have a suspek to do a negative symbol sign.” (Iniisip ko kung anong negative sign ‘yan. Integers ba yan?)
11/17/2011
Eksodo ng karapatan: tatlong henerasyong pagkaganid sa Hacienda Luisita
Eksodo ng Karapatan
Ang tatlong henerasyong pagkaganid na umiiral sa Hacienda Luisita
Higit isang oras rin ang naging biyahe mula sa sentro ng lungsod ng Tarlak upang marating ang kabahayan ng mga obrerong gumagawa para sa Asyenda. Bigla kong naalala na dito pala galing ang mga tubong iniluluwas sa aming bayan sa Pangasinan. Madalas kapag dumadaan sila noon sa tapat ng aming bahay sisigaw kami ng ‘unas’ na tubo sa salitang Pangasinan. Nayayamot kami noon, sampu ng aking mga kalaro kapag hindi nila kami binabatuhan sa tuwing sila’y dadaan. Sisigawan naming sila ng ‘imut’ o madamot.
Pero sa araw na ito, batid ko na ang kanilang sentimyento. Hindi ko alam na sila pa itong matagal nang naging mapagbigay sa kanilang panginoong may-lupa. Kung alam ko lang sana noon.
Mas payak pa sa simple ang pamumuhay ng mga mangagawa sa Asyenda. Habang tinatahak namin ang kubong pagdarausan ng Basic Mass Integration (BMI) nadaanan namin ang maraming kabahayan. Wala ako halos narinig na ingay ng telebisyon o radyo na nakasindi sa lugar. Tanghali noon, marahil sa lahat nang pinagdaanan nila wala na sila sigurong panahon upang magpa-petiks pa.
Sa paglalakad, sumusunod sa aming paghakbang ang tingin ng mga matang tila may hinahanap. Mga matang uhaw sa karapatang ninakaw ng mga makapangyarihan. Mga matang umaasa na sa bawat estrangherong mapapadpad sa lupang pangako’y may magandang balitang hatid.
Doon ko nakilala si Poy at si Carlos. Sila ay pawing miyembro ng Samahan ng Kabataang Demokratiko ng Asyenda Luisita (SAKDAL). Ang mga makabayang Kabataan na sa Asyenda ko lamang nakita. Mga aminadong hindi nakapag-aral ngunit mas matatas pa kung ihahalintulad sa mga nakapagtapos sa kolehiyo dahil sa bulag sa mga kaganapangng sosyo-politikal sa lipunan. Sila ang mga kabataang, bagaman salat sa kayamana’y may direksyon at layunin ang buhay. Mga dahilan kung bakit ko sila itinuring na makabayan.
Itinanong nila ang akin ang personal kong dahilan tungkol sa aking pagparoon. Nais kong malaman ang ugat ng tunggaliang hindi naman dapat maranasan pa ng mga abang manggawang-bukid. Gusto kong maki-simpatya sa kanilang hinaing. Palakasin ang kanilang boses sa lipunan at gobyernong kumiling na sa panginoong may-lupa. Gusto kong patunayan na may mga tao pa ring naniniwala para sa karapatan ng mga maliliit at ang pagkampi sa mga naaapi.
At biglang tumayo si Carlos, naglalakad papalayo at maluha-luhang lumabas ng kubo. Tahimik ang iba ko pang kasama sa grupo. Parang nagpaulit-ulit ang pangyayaring iyon sa aking isipan. Tumatak iyon at lubusang binago ang aking pananaw.
PagkaHumaLIng sa Salapi, Panlilinlang, at Pang-aapi
Halos batid na ng lahat ang usapin sa Hacienda Luisita Incorporated (HLI). Sa sobrang dalas ng pagdaan nito sa ating mga pandinig, lumalabas na lamang ito sa ating mga tenga. Palasak kung maituturing ngunit siya nakalingatan na natin.
Napasakamay ng pamilya Cojuangco-Aquino ang HLI noong 1958 sa pamamagitan ng isang loan sa Government Service Insurance System (GSIS). Ayon kay Lito Bais pangulo ng United Luisita Workers Union (ULWU), nakasaad sa kasunduan na agad rin itong ipapamahagi sa mga magsasaka matapos ang sampung taon. Nakalulungkot isipin na matagal nang ipinagkait sa mga manggagawang-bukid ang dapat ay para sa kanila.
Dumating ang panunungkulan ni Cory, hawak pa rin ng pamilya ang kontrol sa lupain. At dito na sila sinimulang linlangin. Isinabatas ang Comprehensive Agrarian Reform Law (CARL) na sa ilalim nito ay ang pagpapatupad ng Comprehensive Agrarian Reform Program (CARP). Orihinal na layunin sana nito ay ibahagi na ang lupain sa mga magsasaka. Ngunit hindi doon natapos. Nagkaroon ito ng opsyon: ang Stock Distribution Option (SDO) sa ilalim ng Stock Distribution Program (SDP). Sa halip na ipamahagi ang lupa ay magkakaroon ng stock ang mga beneficiary nito. Masarap lamang pala sa pandinig.
Dahil sa bago ito sa pandinig, marami ang pumirma sa unang bugso ng pagpapatupad nito. Kung sa arawang sahod ay makakatanggap ang obrero ng P9.50, sa SDO ay bumababa pa sa P0.17 o labing-pitong sentimo ang nakukuha ng isang stockholder nito. May pangyayari pa umano na magbibigay ng tulong pinansyal ang pamilya at papipirmahin. Nakakagulat at nakakabigla na ang mga pirma ay nakalakip na sa listahan ng mga beneficiary na sumasangayon na sa SDO. “Dahil sa SDO, mas naging miserable ang buhay naming.” ani Ka Lito.
Nagpatuloy pa ang serye ng panlilinlang. “Nagkaroon ng Memorandum of Agreement (MOA) noon sa ilalim ng CARL. Kasama ang pagpipilian ang SDO o Land Distribution (LD). Nakakapanloko lamang dahil ang pagpipilian ng mga beneficiary ay ‘No to Land’ at ‘Yes to SDO’. Sobra na talaga.” Dagdag pa ni Ka Lito.
Taong 2001, nagkaroon ng upgrading ang HLI. Mas naging mechanized na ang pagsasaka na nagbunsod upang bumaba ng halos hanggang 300 na lamang ang magsasaka’t mangagawang bukid.
At nitong 2004 lamang, pinaikot-ikot sila ng mga ahensya ng gobyerno. Muling binuksan ang kaso. Nagkaroon ng rebyu ang pagpapatupad ng CARP sa HLI. Nagkaroon ng maraming ulit na petisyon. Naglabas ng desisyon ang Department of Labor and Employment (DOLE) sa ilalim ng rehimeng Arroyo na “nararapat ang pagbabawas ng manggagawa dahil nalulugi na ang HLI.”
Dahil sa pahayag na nalulugi na ang HLI, dumulog ang ULWU sa Department of Agriculture (DA) para sa agarang paglilipat ng mga titulo sa mga magsasaka. Ngunit “kumikita ang mga beneficiary” ang naging tugon nila. Tinukoy nila ang mga nasa ilalim ng SDP na tumatanggap ng kita kada buwan. Kita para sa kanila ang P0.17 o labing-pitong sentimo.
Hanggang Libingan
Nobyembre 6, taong 2004 ikinasa ang isang malaking strike. Naparalisa ang operasyon ng HLI. Nagwakas ang strike matapos ang sampung araw sa pamamagitan ng inilibas na Assumption of Jurisdiction o ang pwersahang pagbuwag sa piket line na humantong sa isang masaker. Labing-apat ang nangamatay. Halos sangdaan ang sugatan, at daan-daan ang dinampot.
Nalungkot at nangilabot ako nang makita ko na ang bubungang sapin ng kubo ay ang tarpaulin ng mga listahan at larawan ng mga manggagawang walang-awang pinagbabaril ng mga elemento ng militar at pulisya.
“Maraming dugo pa ang kailangan nilang idilig sa lupa.” ani Ka Lito.
Naisip ko, ilan pa kayang manggawa ang dapat mahirapan upang maibigay sa kanila ang dapat ay para sa kanila? Ilang henerasyon pa ba ang dapat lumipas para ‘tunay’ na pakinggan ang kanilang hinaing? Ilang mga kabataang tulad nina Poy at Carlos ang dapat pang agawan ng pangarap nang dahil sa sigwa?
Umalis ako, sampu ng aking mga kasama at tuluyan nang nilisan ang Asyenda. Baon ko ang pangarap at hangarin na sana’y makamit na ng mga obrero ang hustisya’s karapatan na dapat ay matagal nang naiatang sa kanila. Nangangarap na sa aking pagbalik, mga matang hindi na binigo ng bulok na sistema ng lipunan ang sasalubong sa akin. At isang mala-tubo sa tamis na ngiti ang aking iniwan sa mga taong bumago sa aking buhay. ###
Ang tatlong henerasyong pagkaganid na umiiral sa Hacienda Luisita
Higit isang oras rin ang naging biyahe mula sa sentro ng lungsod ng Tarlak upang marating ang kabahayan ng mga obrerong gumagawa para sa Asyenda. Bigla kong naalala na dito pala galing ang mga tubong iniluluwas sa aming bayan sa Pangasinan. Madalas kapag dumadaan sila noon sa tapat ng aming bahay sisigaw kami ng ‘unas’ na tubo sa salitang Pangasinan. Nayayamot kami noon, sampu ng aking mga kalaro kapag hindi nila kami binabatuhan sa tuwing sila’y dadaan. Sisigawan naming sila ng ‘imut’ o madamot.
Pero sa araw na ito, batid ko na ang kanilang sentimyento. Hindi ko alam na sila pa itong matagal nang naging mapagbigay sa kanilang panginoong may-lupa. Kung alam ko lang sana noon.
Mas payak pa sa simple ang pamumuhay ng mga mangagawa sa Asyenda. Habang tinatahak namin ang kubong pagdarausan ng Basic Mass Integration (BMI) nadaanan namin ang maraming kabahayan. Wala ako halos narinig na ingay ng telebisyon o radyo na nakasindi sa lugar. Tanghali noon, marahil sa lahat nang pinagdaanan nila wala na sila sigurong panahon upang magpa-petiks pa.
Sa paglalakad, sumusunod sa aming paghakbang ang tingin ng mga matang tila may hinahanap. Mga matang uhaw sa karapatang ninakaw ng mga makapangyarihan. Mga matang umaasa na sa bawat estrangherong mapapadpad sa lupang pangako’y may magandang balitang hatid.
Doon ko nakilala si Poy at si Carlos. Sila ay pawing miyembro ng Samahan ng Kabataang Demokratiko ng Asyenda Luisita (SAKDAL). Ang mga makabayang Kabataan na sa Asyenda ko lamang nakita. Mga aminadong hindi nakapag-aral ngunit mas matatas pa kung ihahalintulad sa mga nakapagtapos sa kolehiyo dahil sa bulag sa mga kaganapangng sosyo-politikal sa lipunan. Sila ang mga kabataang, bagaman salat sa kayamana’y may direksyon at layunin ang buhay. Mga dahilan kung bakit ko sila itinuring na makabayan.
Itinanong nila ang akin ang personal kong dahilan tungkol sa aking pagparoon. Nais kong malaman ang ugat ng tunggaliang hindi naman dapat maranasan pa ng mga abang manggawang-bukid. Gusto kong maki-simpatya sa kanilang hinaing. Palakasin ang kanilang boses sa lipunan at gobyernong kumiling na sa panginoong may-lupa. Gusto kong patunayan na may mga tao pa ring naniniwala para sa karapatan ng mga maliliit at ang pagkampi sa mga naaapi.
At biglang tumayo si Carlos, naglalakad papalayo at maluha-luhang lumabas ng kubo. Tahimik ang iba ko pang kasama sa grupo. Parang nagpaulit-ulit ang pangyayaring iyon sa aking isipan. Tumatak iyon at lubusang binago ang aking pananaw.
PagkaHumaLIng sa Salapi, Panlilinlang, at Pang-aapi
Halos batid na ng lahat ang usapin sa Hacienda Luisita Incorporated (HLI). Sa sobrang dalas ng pagdaan nito sa ating mga pandinig, lumalabas na lamang ito sa ating mga tenga. Palasak kung maituturing ngunit siya nakalingatan na natin.
Napasakamay ng pamilya Cojuangco-Aquino ang HLI noong 1958 sa pamamagitan ng isang loan sa Government Service Insurance System (GSIS). Ayon kay Lito Bais pangulo ng United Luisita Workers Union (ULWU), nakasaad sa kasunduan na agad rin itong ipapamahagi sa mga magsasaka matapos ang sampung taon. Nakalulungkot isipin na matagal nang ipinagkait sa mga manggagawang-bukid ang dapat ay para sa kanila.
Dumating ang panunungkulan ni Cory, hawak pa rin ng pamilya ang kontrol sa lupain. At dito na sila sinimulang linlangin. Isinabatas ang Comprehensive Agrarian Reform Law (CARL) na sa ilalim nito ay ang pagpapatupad ng Comprehensive Agrarian Reform Program (CARP). Orihinal na layunin sana nito ay ibahagi na ang lupain sa mga magsasaka. Ngunit hindi doon natapos. Nagkaroon ito ng opsyon: ang Stock Distribution Option (SDO) sa ilalim ng Stock Distribution Program (SDP). Sa halip na ipamahagi ang lupa ay magkakaroon ng stock ang mga beneficiary nito. Masarap lamang pala sa pandinig.
Dahil sa bago ito sa pandinig, marami ang pumirma sa unang bugso ng pagpapatupad nito. Kung sa arawang sahod ay makakatanggap ang obrero ng P9.50, sa SDO ay bumababa pa sa P0.17 o labing-pitong sentimo ang nakukuha ng isang stockholder nito. May pangyayari pa umano na magbibigay ng tulong pinansyal ang pamilya at papipirmahin. Nakakagulat at nakakabigla na ang mga pirma ay nakalakip na sa listahan ng mga beneficiary na sumasangayon na sa SDO. “Dahil sa SDO, mas naging miserable ang buhay naming.” ani Ka Lito.
Nagpatuloy pa ang serye ng panlilinlang. “Nagkaroon ng Memorandum of Agreement (MOA) noon sa ilalim ng CARL. Kasama ang pagpipilian ang SDO o Land Distribution (LD). Nakakapanloko lamang dahil ang pagpipilian ng mga beneficiary ay ‘No to Land’ at ‘Yes to SDO’. Sobra na talaga.” Dagdag pa ni Ka Lito.
Taong 2001, nagkaroon ng upgrading ang HLI. Mas naging mechanized na ang pagsasaka na nagbunsod upang bumaba ng halos hanggang 300 na lamang ang magsasaka’t mangagawang bukid.
At nitong 2004 lamang, pinaikot-ikot sila ng mga ahensya ng gobyerno. Muling binuksan ang kaso. Nagkaroon ng rebyu ang pagpapatupad ng CARP sa HLI. Nagkaroon ng maraming ulit na petisyon. Naglabas ng desisyon ang Department of Labor and Employment (DOLE) sa ilalim ng rehimeng Arroyo na “nararapat ang pagbabawas ng manggagawa dahil nalulugi na ang HLI.”
Dahil sa pahayag na nalulugi na ang HLI, dumulog ang ULWU sa Department of Agriculture (DA) para sa agarang paglilipat ng mga titulo sa mga magsasaka. Ngunit “kumikita ang mga beneficiary” ang naging tugon nila. Tinukoy nila ang mga nasa ilalim ng SDP na tumatanggap ng kita kada buwan. Kita para sa kanila ang P0.17 o labing-pitong sentimo.
Hanggang Libingan
Nobyembre 6, taong 2004 ikinasa ang isang malaking strike. Naparalisa ang operasyon ng HLI. Nagwakas ang strike matapos ang sampung araw sa pamamagitan ng inilibas na Assumption of Jurisdiction o ang pwersahang pagbuwag sa piket line na humantong sa isang masaker. Labing-apat ang nangamatay. Halos sangdaan ang sugatan, at daan-daan ang dinampot.
Nalungkot at nangilabot ako nang makita ko na ang bubungang sapin ng kubo ay ang tarpaulin ng mga listahan at larawan ng mga manggagawang walang-awang pinagbabaril ng mga elemento ng militar at pulisya.
“Maraming dugo pa ang kailangan nilang idilig sa lupa.” ani Ka Lito.
Naisip ko, ilan pa kayang manggawa ang dapat mahirapan upang maibigay sa kanila ang dapat ay para sa kanila? Ilang henerasyon pa ba ang dapat lumipas para ‘tunay’ na pakinggan ang kanilang hinaing? Ilang mga kabataang tulad nina Poy at Carlos ang dapat pang agawan ng pangarap nang dahil sa sigwa?
Umalis ako, sampu ng aking mga kasama at tuluyan nang nilisan ang Asyenda. Baon ko ang pangarap at hangarin na sana’y makamit na ng mga obrero ang hustisya’s karapatan na dapat ay matagal nang naiatang sa kanila. Nangangarap na sa aking pagbalik, mga matang hindi na binigo ng bulok na sistema ng lipunan ang sasalubong sa akin. At isang mala-tubo sa tamis na ngiti ang aking iniwan sa mga taong bumago sa aking buhay. ###
Subscribe to:
Posts (Atom)

























